ค่านิยมการดื่มกาแฟในปัจจุบันนั้นพัฒนาไปไกลและมีความหลากหลายกว่าแต่ก่อนมาก ร้านกาแฟยุคหลัง ๆ เริ่มหยิบจับเอาวัฒนธรรมดั้งเดิมมานำเสนอเยอะขึ้น คอกาแฟสมัยใหม่ก็เริ่มหันกลับไปสนใจเรื่องราวของกาแฟอย่างจริงจัง หยั่งลึกตั้งแต่กระบวนการ ขั้นตอนเพาะปลูก ไปจนถึงการเลือกเมล็ดคุณภาพสูงเพื่อมองหารสชาติที่แตกต่าง เพราะเหตุนี้เอง จึงทำให้กระแสการดื่มกาแฟแบบ Single Origin Coffee กลับมารันวงการและได้รับความนิยมมากขึ้นหลายเท่าตัว
Single Origin Coffee คืออะไร
Single Origin Coffee เป็นกาแฟที่ได้มาจากเมล็ดกาแฟจากแหล่งเพาะปลูกเดียว สายพันธุ์เดียวเท่านั้น ไม่ถูกผสมปะปนกับแหล่งเพาะปลูกอื่นเลย กาแฟ Single Origin จึงมักเป็นกาแฟอาราบิก้าหรือโรบัสต้า 100% จากแหล่งปลูกเพียงแห่งเดียว เช่น กาแฟเอธิโอเปีย อาราบิก้า 100% ก็จะเป็นเมล็ดสายพันธุ์อาราบิก้าเพียงอย่างเดียว จากเอธิโอเปียเพียงแหล่งเดียว และด้วยความฉายเดี่ยวแบบเพรียว ๆ ไม่ผสมกับใคร จึงทำให้ Single Origin Coffee มีความพิเศษเกินกว่าที่คิด ด้วยปัจจัยด้านสายพันธุ์และแหล่งเพาะปลูกจะส่งผลให้ Single Origin Coffee มีเอกลักษณ์พิเศษทั้งรสชาติและกลิ่นหอม
เมื่อเทียบกับตลาดการขายกาแฟที่นิยมใช้ Blending Coffee มาเสมอ จึงทำให้ผู้บริโภคหรือคอกาแฟแบบเรา ๆ คุ้นชินกับรสชาติกาแฟแบบ Blending Coffee ไปเสียแล้ว การมาของ Single Origin Coffee ที่ค่อย ๆ เริ่มรันวางการร้านกาแฟ จึงสร้างความแปลกใหม่และประสบการณ์รสชาติกาแฟชนิดพิเศษแบบที่อาจไม่คุ้นเคยมาก่อน ปัจจุบันการแส Single Origin Coffee จึงเป็นที่ถูกใจและชื่นชอบอย่างแพร่หลายในหมู่คอกาแฟตัวยงและผู้ที่หลงใหลในความแปลกใหม่ของกาแฟ
ความแตกต่างระหว่าง Single Origin Coffee และ Blending Coffee
ต้องเกริ่นก่อนว่า กาแฟคั่วบดบนท้องตลาดปัจจุบัน หลัก ๆ จะมีด้วยกัน 2 แบบ ได้แก่ Blending Coffee และ Single Origin Coffee แม้ว่าส่วนใหญ่ในเชิงพาณิชย์และโดยปกติทั่วไปจะนิยมใช้ Blending Coffee เสียมากกว่า แต่ตัวเลือก Single Origin Coffee กำลังมาแรงไม่เบา คำถามคือแล้ว 2 แบบนี้ มีความต่างกันอย่างไรล่ะ ? เรามาทำความเข้าใจง่าย ๆ ผ่าน 2 ความแตกต่างดังนี้
แหล่งที่มาของเมล็ดกาแฟ : Single Origin Coffee เป็นกาแฟที่ได้จากเมล็ดกาแฟจากแหล่งที่มาเพียงแห่งเดียวหรือมาจากแหล่งเพาะปลูกเดียวเท่านั้นไม่ปนหรือผสมกับที่อื่น รวมถึงมาจากสายพันธุ์เดียวกัน อาราบิก้าหรือโรบัสต้า ขณะที่ Blending Coffee เป็นกาแฟที่ได้จากแหล่งเพาะปลูกมากกว่า 1 แห่งขึ้นไป อาจ 2 แห่งหรือมากกว่านั้น รวมถึงอาจมีการผสมรวมกันระหว่างสายพันธุ์ เช่น อาราบิก้า + อาราบิก้า หรือ อาราบิก้า + โรบัสต้า เท่ากับว่า Blending Coffee คือการผสมรวมกันของเมล็ดกาแฟต่างสายพันธุ์หรือต่างถิ่นกำเนิดแล้วแต่โรงคั่วหรือผู้ผลิตเพื่อคัดสรรและตามหารสชาติพิเศษที่ลงตัว
ระดับการคั่ว : Single Origin Coffee เป็นกาแฟที่นิยมนำไปคั่วในระดับคั่วอ่อน (Light Roast) เนื่องจากอยากจะคงคุณภาพดั้งเดิมและรสชาติเดิมเอาไว้ให้ได้มากที่สุด รสชาติจึงออกไปทาง Fruity หรือ Floral แต่ปัจจุบันมีตัวเลือก Single Origin Coffee แบบคั่วกลางและคั่วเข้มมากขึ้น ส่วน Blending Coffee เป็นกาแฟที่นิยมมากในเชิงพาณิชย์ เมล็ดกาแฟแบบ Blending จึงที่พบได้ส่วนใหญ่มักนำไปคั่วในระดับคั่วเข้ม (Dark Roast) เนื่องจากสามารถนำไปชงดื่มได้หลากหลายเมนูและปรุงแต่งรสชาติได้ต่อ
ความสำคัญของ Single Origin ต่อกาแฟไทย
ประเทศไทยถือเป็นอีกแหล่งเพาะปลูกกาแฟที่ให้เมล็ดพันธุ์อันเป็นเอกลักษณ์และความพิเศษไม่แพ้ใคร บวกกับกระแสการบริโภคกาแฟในสังคมไทยมีความจริงจังและหลากหลายขึ้นมากอย่างไม่น่าเชื่อ จากเดิมอาจเป็นเพียงแค่กาแฟแก้วหนึ่ง ผู้คนไม่ได้คำนึงถึงอะไรมากมาย ปัจจุบันกลับกลายเป็นการลงลึกถึงต้นตอ ตั้งแต่โพรเซสการทำ การคั่ว จนมาถึงรูปแบบการชงในหลายมิติ เมื่อค่านิยมการดื่มกาแฟถูกขยับขยาย ร้านกาแฟใหม่ๆ ก็เริ่มที่จะขายสิ่งอื่นที่นอกเหนือจาก “กาแฟแก้วหนึ่ง” ให้สอดรับกับการที่ผู้คนขวนขวายหารสชาติกาแฟที่พิเศษขึ้น
Single Origin Coffee จึงเป็นอีกหนึ่งอย่างที่ถูกหยิบมาเป็นตัวเลือกสำคัญเพื่อสร้างประสบการณ์แปลกใหม่และพิเศษกว่าให้กับผู้บริโภค มักนำเสนอผ่านร้านกาแฟแนว Specialty Coffee และแนว Slow Bar ด้วยรสชาติที่คงเอกลักษณ์เฉพาะถิ่นเฉพาะตัว จึงทำให้กาแฟแบบ Single-Origin ถูกใจคอกาแฟยุคใหม่เข้าอย่างจัง การเป็นกระแสมาแรงของ Single Origin Coffee จึงส่งผลดีและมีนัยยะสำคัญต่อตลาดกาแฟไทย เนื่องจากว่า แหล่งเพาะปลูกที่สำคัญทั้งภาคใต้และภาคเหนือของไทย ล้วนมี Single Origin Coffee คุณภาพสูงทั้งหมดแต่อาจได้รับความนิยมน้อยในอดีตที่ผ่านมา เมื่อผู้คนหันมาดื่ม Single Origin Coffee ในไทยกันมากขึ้น มาตรฐานการผลิต Single Origin Coffee ในไทยก็จะถูกพัฒนาและยกระดับขึ้นไปอีก เกษตรกรไทยผู้เพาะปลูกกาแฟจะถูกยกระดับและได้รับการยอมรับในวงกว้างมากขึ้น รวมถึงโรงคั่วและโรงผลิตกาแฟ Single Origin ก็จะได้รับผลประโยชน์ไปพร้อม ๆ กัน
เมื่อ Single Origin Coffee ของไทยได้รับความนิยมเพิ่มจนมีชื่อเสียงออกสู่ตลาดกาแฟโลก จะสามารถช่วยผลักดันตลาดกาแฟไทยให้เติบโตยิ่งขึ้น เป็นการส่งเสริมทั้งกาแฟไทยและส่งเสริมศักยภาพบุคลากร เกษตรกรผู้ผลิตของไทยไปสู่ระดับโลก
คำแนะนำสำหรับมือใหม่ ที่เริ่มต้นดื่ม Single Origin Coffee
กาแฟแบบ Single Origin มีคุณลักษณะพิเศษในตัวที่อัดแน่นอยู่แล้ว ด้วยโพรเซสการคั่วที่มักมาในรูปแบบของกาแฟคั่วอ่อนและคั่วกลาง ฉะนั้นการจะเริ่มต้นดื่มกาแฟ Single Origin บาริสต้ามักเลือกนำเมล็ดกาแฟไปผ่านการชงด้วยวิถี Slow Bar ที่นิยมสูงนั่นก็คือ Drip Coffee หรือการชงแบบดริป วิธีนี้จะช่วยให้เราได้สัมผัสและรับรสชาติที่ดั้งเดิมของเมล็ดกาแฟ Single Origin ได้สมจริงที่สุด ถึงอย่างนั้น Single Origin Coffee ก็สามารถนำไปชงดื่มผ่านเครื่องชงเอสเปรสโซ่ได้เหมือนกันในบางกรณี ขึ้นอยู่กับบาริสต้า ที่สำคัญ Single Origin Coffee มักนิยมดื่มเป็นเมนูกาแฟดำ เพราะต้องการรับรู้ถึงรสชาติและสัมผัสที่พิเศษสุด ๆ ในความเป็น Single Origin โดยไร้สิ่งรบกวน การดื่มกาแฟ Single Origin จึงไม่นิยมนำไปปรุงเพิ่ม ใส่นม หรือไซรัปต่าง ๆ เพราะสิ่งเหล่านี้จะกลบรสชาติที่แท้จริงของ Single Origin Coffee ในทางตรงกันข้าม กาแฟใส่นมส่วนใหญ่มักทำมาจาก Blending Coffee มากกว่า
แนะนำ Single Origin Coffee จาก Aroma
เมล็ดกาแฟคั่ว Mae Chan Tai Specialty Coffee
เมล็ดกาแฟแบบ Single Origin “Mae Chan Tai” แม่จันใต้ จากแหล่งเพาะปลูกตอนเหนือของไทยที่ดีกรีรางวัล Best of Thailand และ CoE ปี 2023 Rank 6 เมล็ดกาแฟแม่จันใต้ผ่านการเก็บเกี่ยวแบบ Natural Anaerobic ที่คล้ายกับกระบวนการทำไวน์ จึงทำให้รสชาติมีเอกลักษณ์ชัดเจนและกลิ่นหอมคล้ายไวน์ ผ่านกระบวนการคั่วแบบคั่วกลาง (Medium Roast) ให้ Taste Note โทน Fruity ได้แก่ ลูกพรุน แอปเปิ้ลไซเดอร์ คารามันซี และติดโทนช็อกโกแลตปลาย ๆ
เมล็ดกาแฟคั่ว Costa Rica Specialty Coffee
เมล็ดกาแฟ Costa Rica เป็นกาแฟแบบ Single Origin สายพันธุ์ทราทาซู (Tarraza) 100% จากแหล่งเพาะปลูกเดียวในประเทศคอสตาริก้า ด้วยการดูแลแบบพิเศษและเก็บเกี่ยวเฉพาะช่วงเดือนธันวาคม – กุมภาพันธ์ของทุกปี จึงทำให้เมล็ดกาแฟ Costa Rica มีความพิเศษโดดเด่นจนได้รับรองจาก Q Grade หรือผู้เชี่ยวชาญด้านกาแฟด้วยคะแนนที่สูงมาก Costa Rica Specialty Coffee จะมีรสชาติในโทน Fruity เปรี้ยวอมหวาน
Single Origin Coffee จึงนับว่าเป็นอีกความพิเศษแปลกใหม่ในสังคมคอกาแฟในไทย ที่นับวันมีแต่จะทวีคูณความนิยมขึ้นเรื่อย ๆ กระแสกาแฟ Single Origin ที่มาแรงยังเป็นผลดีที่จะทำให้คอกาแฟไทยได้หันมาลิ้มรสชาติดั้งเดิมของกาแฟแต่ละชนิด เรียนรู้ภูมิหลังและเรื่องราวในตัวกาแฟเหล่านั้นยิ่งขึ้น และยังช่วยพัฒนาเกษตรไทย ผู้ผลิตกาแฟ Single Origin ไทยให้เติบโตก้าวไปสู่ตลาดกาแฟโลกในอนาคตได้อีกด้วย
ซึ่งทาง AROMA GROUP ยังมีเมล็ดกาแฟ สินค้า วัตถุดิบ อุปกรณ์ และเครื่องชงกาแฟ สามารถเลือกช้อปได้อย่างครบวงจร สอบถามเพิ่มเติม ค้นหาช็อปได้ที่ Aromathailand
