ว่ากันว่าคุณสมบัติของกาแฟที่มีคุณภาพจะต้องมีกลิ่นหอม รสสัมผัสที่จัดเจน และให้ความกลมกล่อม ซึ่งหากถามว่าเมล็ดกาแฟแบบไหนดี หลายๆ ท่านอาจนึกถึงเมล็ดกาแฟอราบิก้า (Arabica) ที่ได้รับความนิยมเป็นอันดับหนึ่งในบ้านเรา หรือบางท่านอาจชื่นชอบสายพันธุ์โรบัสต้า (Robusta) มากกว่า แต่ทราบหรือไม่ว่าสายพันธุ์เมล็ดกาแฟนั้นไม่ได้มีเพียงเท่านี้
Aroma ขออาสาพาทุกท่านมาทำความรู้จักกับสายพันธุ์เมล็ดกาแฟทั้ง 4 ชนิด เพื่อให้ท่านได้ค้นหารสชาติที่ถูกใจมากที่สุด!
4 สายพันธุ์ของเมล็ดกาแฟ
เมล็ดกาแฟนั้นมีหลากหลายซึ่งสายพันธุ์ที่เป็นที่รู้จักไปทั่วโลกและนิยมนำมาบริโภคมากที่สุดนั้นมีหลักๆ อยู่ 4 สายพันธุ์ ได้แก่ อราบิก้า (Arabica), โรบัสต้า (Robusta), เอ็กซ์เซลซ่า (Excelsa) และลิเบอริก้า (Liberica) ซึ่ง Aroma จะมาแนะนำแต่ละสายพันธุ์ให้ทุกท่านรู้จักมากขึ้น
สายพันธุ์อราบิก้า (Arabica)
เมล็ดกาแฟอราบิก้าเป็นสายพันธุ์ที่นิยมปลูกมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่งของโลกถึงร้อยละ 80 และคนไทยจะดื่มกาแฟชนิดนี้มากที่สุด เนื่องจากเป็นเมล็ดกาแฟที่ให้กลิ่นหอม และรสชาตินุ่มละมุนมีหลายมิติ อีกทั้งมีปริมาณคาเฟอีนที่ไม่สูงมาก อยู่ที่ 1.1 – 1.7 เปอร์เซ็นต์ จึงทำให้ดื่มง่ายกว่าเมล็ดกาแฟชนิดอื่นๆ
สามารถสังเกตเมล็ดกาแฟอราบิก้าได้จากลักษณะของเมล็ดที่ เรียวผอม เป็นทรงวงรีและมีเส้นตรงกลางโค้งคล้ายตัวอักษร “S” มีกลิ่นหอมหวานอบอวล คล้ายกลิ่นช็อกโกแลตและดอกไม้ผสมกัน ในส่วนของการเพาะปลูกนั้น ต้นกาแฟอาบิก้านั้นเติบโตได้ดีในสภาพอากาศที่เย็นและพื้นที่สูง โดยในประเทศไทยนิยมปลูกในเขตพื้นที่ทางภาคเหนือ เช่น เชียงใหม่ เชียงราย ตาก น่าน แม่ฮ่องสอน และลำปาง เป็นต้น ซึ่งสามารถผลิตได้ประมาณ 10,000 ตันต่อปี
สายพันธุ์โรบัสต้า (Robusta)
โรบัสต้าเป็นกาแฟได้รับความนิยมรองจากอราบิก้า แต่เหมาะกับคอกาแฟที่ชอบความเข้มข้นเป็นอย่างมาก มีความเข้มและขมกว่าอราบิก้า ไม่ค่อยติดรสชาติเปรี้ยว บอดี้หนักแน่น มีระดับน้ำตาลและระดับกรดที่ต่ำ รสชาติจึงจะค่อนข้างฝาด และมีปริมาณคาเฟอีนอยู่ที่ 2 – 4.5 เปอร์เซ็นต์ สำหรับใครที่ไม่ชินเมื่อดื่มไปอาจมีการเวียนหัวได้เล็กน้อย เมล็ดกาแฟโรบัสต้าจึงนิยมนำไปทำเป็นกาแฟสำเร็จรูปหรือกาแฟแบบ 3 in 1 จำหน่ายตามร้านค้ามากกว่า
ลักษณะของเมล็ดโรบัสต้านั้นจะกลมมนและมีเส้นผ่าตรงกลางเป็นแนวตรง สำหรับการเพาะปลูกนั้น เรียกได้ว่าโรบัสต้าตรงข้ามกับอราบิก้า เพราะเป็นสายพันธุ์ที่ต้องการความชื้นสูงและพื้นที่ต่ำถึงจะเติบโตได้ดี โดยในประเทศไทยนั้นจะนิยมปลูกในจังหวัดทาางภาคใต้ อาทิ จังหวัดชุมพร สุราษฎร์ธานี และนครศรีธรรมราช เป็นต้น นอกจากนี้ กาแฟโรบัสต้าในประเทศไทยสามารถให้ผลผลิตได้มากถึง 70,000 ตันต่อปีเลยทีเดียว
สายพันธุ์เอ็กซ์เซลซ่า (Excelsa)
มาถึงสายพันธุ์ที่หลายคนอาจไม่คุ้นหู เมล็ดกาแฟสายพันธุ์เอ็กซ์เซลซ่านั้นมีถิ่นกำเนิดในทวีปแอฟริกา โดยลักษณะของเมล็ดนั้นจะคล้ายกับกาแฟโรบัสต้า กาแฟเอ็กซ์เซลซ่านี้ได้รับความนิยมในแอฟริกา แต่สำหรับในประเทศอื่น ๆ ยังคงได้รับความนิยมไม่มากเท่าที่ควร เนื่องจากมีความเข้มข้นในเรื่องของรสชาติที่มากจนถึงขมพร่าเลยทีเดียว แต่ว่ากันว่าชาวแอฟริกันสามารถดื่มกาแฟชนิดนี้ได้ตลอดทั้งวัน
ความพิเศษของต้นกาแฟเอ็กซ์เซลซ่านั้นคือ การดูแลรักษาที่ง่าย ปลูกง่าย สามารถทนต่อความแห้งแล้ง ทนโรคที่เกิดจากต้นกาแฟได้ดีและสามารถทนทานต่อสภาพดินฟ้าอากาศที่เกิดการเปลี่ยนแปลงอยู่บ่อย ๆ แถมยังให้ผลผลิตที่สูงอีกด้วย
สายพันธุ์ลิเบอริก้า (Liberica)
กาแฟลิเบอริก้าเป็นอีกหนึ่งสายพันธุ์ที่ไม่ค่อยได้รับความนิยมในตลาดโลกมากนัก โดยคิดเป็นเพียง 1-2 เปอร์เซ็นต์ ของกาแฟทั้งโลกเท่านั้น เมล็ดกาแฟลิเบอริก้ามีถิ่นกำเนิดในไลบีเรียและไอวอรีโคสต์ โดยปัจจุบันมีมาเลเซียที่มีการปลูกกาแฟสายพันธุ์สายลิเบอริก้ามากถึง 90-95 เปอร์เซ็นต์ ของพื้นที่ปลูกทั่วประเทศ
กาแฟลิเบอริก้านั้นมีชื่อเรียกว่า “กาแฟใบใหญ่” เนื่องจากลักษณะของใบที่มีขนาดใหญ่กว่าสายพันธุ์อื่นๆ เติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนชื้นและน้ำชุ่ม ๆ ลิเบอริก้ามีรสชาติใกล้เคียงกับอราบิก้าแต่มีรสเปรี้ยวอมหวานของผลเบอร์รี่มากกว่า จึงนิยมนำไป Blend กับกาแฟชนิดอื่น ๆ เพื่อเพิ่มความเข้มข้นของรสชาตินั่นเอง
พอทราบถึงสายพันธุ์ต่าง ๆ ของเมล็ดกาแฟแล้ว หลายท่านคงมีคำตอบในใจแล้วว่าเมล็ดกาแฟแบบไหนดี แบบไหนเหมาะกับตัวเองที่สุด ซึ่งนอกจากสายพันธุ์แล้ว “ระดับการคั่ว (Roast)” ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ส่งผลต่อรสและกลิ่นสัมผัส รวมไปถึงแหล่งกำเนิดของเมล็ดกาแฟ เนื่องจาก “ปัจจัยแตร์รัว (Terrior)” หรือสภาพแวดล้อมการปลูกของแต่ละแห่งจะมีผลต่อรสชาติโดยรวมของเมล็ดกาแฟ ซึ่งหมายถึงสภาพภูมิอากาศ, ดิน, ความลาดชัน, และทุกสิ่งในสภาพแวดล้อมการปลูก ล้วนจะส่งผลต่อลักษณะรสชาติของเมล็ดกาแฟทั้งสิ้น
